ARTURO STALTERI - Early Rings: Compositions 1974-75

Review by Horatius Rex

Η σημερινή μας ιστορία ξεκινά απο τον Αυστριακό συνθέτη, θεωρητικό της μουσικής και δάσκαλο, ο οποίος ασχολήθηκε με την ανάπτυξη της ποικιλομορφίας, την απελευθέρωση της δυσφωνίας και τη δωδεκαφθογγική σύνθεση κυριο Arnold Schoenberg (13 Σεπτεμβρίου 1874 - 13 Ιουλίου 1951).

Στις 16 Οκτωβρίου 1912, με την τραγουδίστρια κυρία Albertine Zehme, το μουσικό εξπρεσιονιστικό έργο Pierrot Lunaire (σύνθεση, βεβαίως, του μοναδικού Arnold Schoenberg) έκανε πρεμιέρα στο Berlin Choralion-Saal, με ιδιαίτερη αποδοχή σε συγκεκριμένους μουσικούς κύκλους της εποχής.

Εξήντα δύο χρόνια αργότερα, το 1974, ένα περιπετειώδες μουσικό τρίο από τη Ρώμη πρωτεύουσα της Ιταλίας και της περιφέρειας του Λατίου, υιοθετεί το όνομα Pierrot Lunaire, αποτίοντας φόρο τιμής στο εμβληματικό έργο του Arnold Schoenberg.

Οι Pierrot Lunaire αποτελούν μία από τις πιο ιδιόμορφες, εμβληματικές και βαθιά καλλιτεχνικές οντότητες στο ιταλικό προοδευτικό ροκ (Rock Progressivo Italiano) της δεκαετίας του '70.

Το σχήμα των ….
- Arturo Stalteri / piano, organ, vocals, spinet, eminent, celesta, percussion
- Vincenzo Caporaletti / acoustic, classical & electric & 12 string guitars, bass, drums, flute
- Gaio Chiocchio / sitar, mandolin, vocals, guitar, Hammond organ, cymbals, timpani (ο οποίος αποχώρησε για να παρει τη θεση του η Ουαλή σοπράνο Jacqueline Darby για το θρυλικό άλμπουμ τους Gudrun)
…. κατάφερε να δημιουργήσει μια μουσική γέφυρα ανάμεσα στην κλασική παιδεία, τη folk αποψη, τον μινιμαλισμό και την καθαρή avant-garde πειραματική σκηνή.

Κυκλοφορουν 2 δισκους, ο πρώτος ("Pierrot Lunaire") το 1974 ενω ο δεύτερος ("Gudrun") το 1976.

Και στους δύο δίσκους, το πρώτο στοιχείο που εντυπωσιάζει τον ακροατή είναι τα πλήκτρα του κυρίου Arturo Stàlteri (22 Οκτωβρίου 1959, Ρώμη, Λάτσιο, Ιταλία). Ο Stàlteri δεν είναι απλώς ένας keyboardist· είναι ένας πραγματικός ηχητικός αρχιτέκτονας με σπάνια κλασική παιδεία, ο οποίος αντιμετωπίζει τα πλήκτρα ως ένα απέραντο πεδίο πειραματισμού. Η τεχνική του αρτιότητα συνδυάζεται με μια έντονα κινηματογραφική αντίληψη της σύνθεσης, δημιουργώντας ηχοτοπία όπου ο λυρισμός συνυπάρχει αρμονικά με την avant-garde έκφραση.

(Photo:Arturo Stàlteri - It's Psychedelic Baby Magazine)

Το εύρος και η ποικιλομορφία της μουσικής του Stàlteri εκτείνονται από τον αυστηρό ακαδημαϊκό μινιμαλισμό έως το ψυχεδελικό progressive rock και τα ηλεκτρονικά ηχοτοπία, τόσο σε επίπεδο τεχνοτροπίας όσο και στις ιδιαίτερες επιλογές των ηχοχρωμάτων του.

Ως σολίστ, ο Arturo Stàlteri ηχογράφησε τα "Andrè Sulla Luna" (1979) και "...e il Pavone Speaked to the Moon" (1987). Ανάμεσά τους, όμως, τοποθετείται χρονικά και δημιουργικά το αρχειακό "Early Rings: Compositions 1974-75", το οποίο κυκλοφόρησε το 2005, παρουσιάζοντας τις πρώιμες, έως τότε ακυκλοφόρητες, σόλο συνθέσεις του από την περίοδο 1974-1975.

Πρόκειται για έργα βαθιά επηρεασμένα από τον κόσμο του J.R.R. Tolkien (The Lord of the Rings).        Οι συνθέσεις αυτές αποτελούν το δημιουργικό υπόστρωμα πάνω στο οποίο ο Stàlteri θα οικοδομήσει σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα το concept album "Rings - Il Decimo Anello" (2003).

Ιστορικά, το Early Rings καταλαμβάνει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα θέση στη δισκογραφία του. Αν το ομώνυμο ντεμπούτο των Pierrot Lunaire (1974) χαρακτηριζόταν από τις λυρικές ακουστικές υφές και τον progressive folk προσανατολισμό του, το Gudrun (1976) βυθιζόταν στον avant-garde ηλεκτρονικό πειραματισμό.

Tο Early Rings λειτουργεί ως ο χαμένος κρίκος ανάμεσα στις δύο αυτές αισθητικές.

Ο εξπρεσιονισμός, ο μινιμαλισμός και οι προσεκτικά ενσωματωμένες folk και ethnic αναφορές αποτελούν τους βασικούς άξονες του άλμπουμ. Τα ηχοτοπία μεταβάλλονται διαρκώς, περνώντας από την πειραματική φολκ λογική των Faust και των Aktuala στις επαναληπτικές μινιμαλιστικές δομές του Terry Riley, ενώ η ατμοσφαιρική διαχείριση του χώρου και της σιωπής παραπέμπει συχνά στον Brian Eno. Ωστόσο, οι αναφορές αυτές λειτουργούν περισσότερο ως αφετηρίες παρά ως μιμήσεις, καθώς ο Stàlteri διαμορφώνει ήδη από τόσο νωρίς μια απολύτως προσωπική συνθετική ταυτότητα.

Οι ηχογραφήσεις πραγματοποιήθηκαν στο προσωπικό του home studio στη Ρώμη, στον ίδιο χώρο όπου γεννιόταν παράλληλα και το υλικό των Pierrot Lunaire. Η αισθητική συνέχεια ανάμεσα στα δύο δημιουργικά πεδία είναι εμφανής, τόσο στη χρήση των οργάνων όσο και στη συνολική ηχητική φιλοσοφία.

Η μετάβαση του σε πολυοργανίστα (multi-instrumentalist) είναι το στοιχείο που τον απογείωσε καλλιτεχνικά κατά την περίοδο των πρώιμων Tolkienerικών συνθέσεών του καθως λειτούργησε ως μια «one-man band», αποδεικνύοντας πως δεν αντιμετωπίζει τα όργανα ως χρωματικές προσθήκες, αλλά ως δομικά στοιχεία μιας ενιαίας μουσικής αρχιτεκτονικής .... Ο Stalteri αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου την εκτέλεση, χρησιμοποιώντας ένα ευρύ φάσμα οργάνων όπως Acoustic Guitar, Electric Guitar, 12-String Acoustic Guitar, Mandoguitar, Balalaika, Organ [Farfisa], String Synthesizer Eminent, Keyboards [Bass], Other [Slalom], Fortepiano, Darbouka, Tambourine, Cymbal, Handclaps, Flute, Zurna, Sitar, Violin, Vocals, Glockenspiel …..

Eminent 310 String Synthesizer

Οι επιρροές από τον Terry Riley, τους Faust και τον Claude Debussy είναι αναγνωρίσιμες, χωρίς όμως να περιορίζουν τη δημιουργική του αυτονομία. Αντίθετα, αφομοιώνονται οργανικά μέσα σε ένα προσωπικό ύφος, όπου η δεξιοτεχνία υπηρετεί πάντοτε τη σύνθεση και όχι την επίδειξη.
Με 15 & 2 συνολικά συνθέσεις και τίτλους όπως Leaving Shire, The Black Riders, Lothlórien και The Grey Havens, το Early Rings δεν αποτελεί απλώς ένα πολύτιμο αρχειακό τεκμήριο. Είναι ένα ολοκληρωμένο έργο που φωτίζει μια καθοριστική δημιουργική περίοδο του Arturo Stàlteri και, ταυτόχρονα, ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα κεφάλαια της ιταλικής progressive και experimental σκηνής της δεκαετίας του '70.

Κλείνοντας, αξίζει να αναφερθεί πως στις 29 Νοεμβρίου 2019, η εταιρεία Felmay κυκλοφόρησε το άλμπουμ του Arturo Stàlteri με τίτλο "Trilogy". Στο συγκεκριμένο έργο συναντάμε τη σύνθεση Tre Anelli Ai Re Degli Elfi (To Bo Hansson) όπου το πιάνο Fazioli Gran Piano του Stàlteri συνομιλεί με το τσέλο της κυρίας Laura Pierazzuoli και το φλάουτο της κυρίας Federica Torbidoni.

Ένα κομμάτι που λειτουργεί σχεδόν ως υστερόγραφο στη μακρά σχέση του Stàlteri με τον φανταστικό κόσμο του Tolkien, αλλά και ως ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ στον ΤΕΡΑΣΤΙΟ Σουηδό συνθέτη κύριο Bo Hansson, έναν δημιουργό που μετέφερε μουσικά τον κόσμο της Μέσης Γης.

Τα δύο πρώτα άλμπουμ του Bo Hansson, το "Sagan om ringen" (1970) και το "Ur Trollkarlens Hatt" (1972), θεωρούνται ουσιαστικά ως μια ενιαία καλλιτεχνική διαδρομή, όπου η ψυχεδελική progressive αισθητική, τα ηλεκτρονικά ηχοχρώματα και η κινηματογραφική αφήγηση συνθέτουν ένα προσωπικό μουσικό σύμπαν.

Μέσα σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο εντάσσεται και το "Early Rings: Compositions 1974-75" του Arturo Stàlteri. Μόλις δύο χρόνια μετά τα έργα του Hansson, ο Ιταλός μουσικός προσεγγίζει τον ίδιο μυθολογικό κόσμο από μια διαφορετική οπτική: περισσότερο μινιμαλιστική, πειραματική και εστιασμένη στη λεπτομέρεια των ηχοχρωμάτων. Αν ο Hansson μετέφερε τη Μέση Γη σε ένα ονειρικό progressive τοπίο πλήκτρων και ηλεκτρονικών υφών, ο Stàlteri την επαναπροσδιορίζει μέσα από την κλασική του παιδεία, τον αυτοσχεδιασμό και μια πιο προσωπική, εσωστρεφή μουσική γλώσσα.